Rắc muối vào đá làm đá tan nhanh hơn, và để tan, đá phải lấy hơi ấm từ mọi thứ xung quanh. Vì thế hỗn hợp nước đá trộn muối trở nên lạnh hơn đá thường rất nhiều, lạnh dưới mức nước đóng băng, đủ để hút hết hơi ấm của hỗn hợp sữa trong chiếc túi nhỏ bên trong và làm nó đông lại thành kem.
Chào bạn, đây là Nhà Bác Học. Đây là thí nghiệm ngon nhất trong cả loạt khoa học trong bếp, vì làm xong là được ăn. Một buổi chiều hè, hai cái túi, ít đá, ít muối và một chút sữa là con có một hộp kem do chính tay mình lắc ra. Mình hướng dẫn từng bước, kèm lý do vì sao phải đeo găng.
Chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ
Bạn cần một túi nhỏ có khoá kéo kín miệng loại đựng thực phẩm, một túi lớn hơn cũng có khoá kéo, hoặc một hộp nhựa có nắp. Thêm một cốc sữa tươi, hai thìa đường, vài giọt hương vani hay một chút ca cao nếu thích.
Phần lạnh gồm đá viên đủ đầy nửa túi lớn và khoảng năm sáu thìa muối hạt hoặc muối ăn. Thêm một cái khăn dày và đôi găng tay, găng len hay găng rửa bát đều được.
Muốn kem béo hơn, bạn có thể dùng một phần kem tươi pha với sữa. Muốn đơn giản, dùng sữa tươi có đường là đủ. Thí nghiệm không cần máy móc gì cả.
Trước khi bắt đầu, rửa tay, lau bàn, và hỏi con muốn làm kem vị gì. Để con tự chọn là cách giữ con hào hứng suốt buổi.
Các bước lắc ra kem
Bước một, cho sữa, đường và hương vào túi nhỏ. Đuổi bớt không khí, kéo khoá thật kín. Bạn kiểm tra khoá lần nữa, vì túi hở thì nước muối sẽ lọt vào làm kem mặn chát.
Bước hai, cho đá vào túi lớn, rắc muối lên đá. Đặt túi nhỏ vào giữa đống đá, rồi kéo kín túi lớn. Bọc cả túi lớn trong khăn dày.
Bước ba, đeo găng và lắc. Lắc, bóp, lật túi liên tục chừng năm đến mười phút. Hai mẹ con có thể chuyền tay nhau, hay vừa lắc vừa hát một bài để đếm thời gian. Sờ qua lớp khăn, con sẽ thấy túi lạnh buốt.
Bước bốn, mở túi lớn, lấy túi nhỏ ra, lau sạch muối bên ngoài túi rồi mới mở. Bên trong sữa đã đặc lại thành kem mềm. Múc ra cốc và thưởng thức ngay vì kem làm kiểu này tan khá nhanh.
Vì sao đá trộn muối lại lạnh hơn đá thường?
Nước bình thường đông thành đá ở một mức lạnh nhất định, người ta gọi là không độ. Đá để ngoài trời ấm thì tan dần, và trong lúc tan, hỗn hợp nước đá ở quanh mức không độ đó.
Muối làm thay đổi điều này. Khi muối tan vào lớp nước mỏng trên mặt đá, nước muối phải lạnh hơn nữa mới đông được. Thế là đá cứ tan tiếp, nhanh hơn. Mà để tan, đá cần hơi ấm. Nó lấy hơi ấm từ mọi thứ chạm vào nó: từ túi sữa, từ không khí, và từ tay con nếu con cầm trực tiếp.
Vì liên tục bị lấy mất hơi ấm, hỗn hợp nước đá muối tụt xuống lạnh hơn không độ khá nhiều. Đủ lạnh để sữa, vốn đông ở mức thấp hơn nước một chút vì có đường, đông lại thành kem.
Lắc túi giúp kem mịn hơn, vì khi đông mà được khuấy liên tục, những tinh thể đá trong sữa không kịp lớn thành cục to. Kem mịn là kem có tinh thể đá rất nhỏ.
Vì sao phải đeo găng và bọc khăn?
Hỗn hợp đá muối lạnh hơn đá thường rất nhiều. Cầm túi bằng tay trần trong vài phút có thể làm da tay đau buốt, đỏ, thậm chí bị tổn thương vì lạnh giống như bị bỏng. Trẻ có làn da mỏng nên càng dễ bị.
Vì vậy găng tay và khăn dày là bắt buộc. Nếu con kêu buốt tay, cho con nghỉ và để người lớn lắc. Không cho con áp túi đá muối lên má, lên cổ cho mát.
Nước muối lạnh rỉ ra có thể làm cay mắt nếu bắn vào, và làm ố đồ kim loại. Làm ở hiên nhà hay trên bồn rửa sẽ dễ dọn hơn. Đổ nước đá muối vào bồn rửa sau khi xong, không đổ vào chậu cây vì muối làm hại cây.
Một chú ý nhỏ về ăn uống: kem tự làm dùng nguyên liệu sạch và ăn ngay. Nếu con có dị ứng sữa hay không dung nạp được sữa, hãy chọn nguyên liệu khác phù hợp theo lời khuyên của bác sĩ.
Lỗi hay gặp và cách sửa
Kem không đông: thường do quá ít muối hoặc quá ít đá, hoặc lắc chưa đủ lâu. Thêm muối, thêm đá, lắc tiếp vài phút. Trời quá nóng thì đá tan nhanh, nên làm chỗ râm mát.
Kem bị mặn: túi nhỏ bị hở hoặc không lau sạch muối bên ngoài trước khi mở. Lần sau dùng hai lớp túi nhỏ cho chắc.
Kem bị cứng như đá hay có hạt đá to: lắc chưa đều hoặc để yên quá lâu. Lắc liên tục và đều tay sẽ mịn hơn.
Cuối cùng, bạn hỏi con một câu để mở rộng: ở những nước có tuyết, người ta rắc muối lên đường vào mùa đông. Con nghĩ họ làm vậy để làm gì. Câu trả lời là để băng trên đường tan ra, xe đi đỡ trơn trượt, cùng một bí mật với túi kem của con.
Câu hỏi thường gặp
Dùng đường thay muối có làm đá lạnh hơn không?
Đường cũng làm nước khó đông hơn, nên trộn đường vào đá cũng làm đá tan và lạnh hơn một chút, nhưng kém hơn muối nhiều. Muối rẻ và hiệu quả hơn hẳn nên người ta dùng muối. Con có thể thử để tự so sánh.
Hỗn hợp đá muối lạnh tới mức nào?
Đá trộn muối có thể lạnh dưới không độ khá nhiều, đủ để làm kem trong vài phút, và đủ để làm buốt da nếu cầm tay trần. Mức lạnh cụ thể tuỳ lượng muối và đá. Đó là lý do luôn cần găng tay và khăn.
Ngày xưa không có tủ lạnh người ta làm kem thế nào?
Trước khi có tủ lạnh, ở nhiều nơi người ta làm kem bằng cách đặt thùng đựng hỗn hợp kem vào giữa một thùng lớn hơn chứa đá trộn muối, rồi quay tay khuấy liên tục. Cách ấy dựa trên đúng nguyên lý của túi kem hôm nay.
Vì sao kem tự làm tan nhanh hơn kem mua?
Kem bán sẵn thường được làm bằng máy, có thêm không khí và một số thành phần giúp kem giữ dáng, rồi được trữ rất lạnh. Kem lắc túi làm vừa đông tới mức mềm, không có những thứ ấy nên tan nhanh hơn. Ăn ngay là ngon nhất.
Trẻ mấy tuổi làm được kem túi?
Trẻ từ bốn năm tuổi có thể đổ sữa, rắc muối và lắc túi với găng tay, có người lớn bên cạnh. Trẻ nhỏ hơn có thể giúp chọn vị và nếm kem. Người lớn luôn kiểm tra khoá túi và để ý tay con có bị buốt không.
