Quả trứng chìm xuống đáy cốc nước thường, nhưng nổi lên khi mình hoà thật nhiều muối vào nước. Lý do là muối tan vào làm cho cùng một cốc nước trở nên nặng hơn. Khi phần nước bị quả trứng chiếm chỗ nặng hơn chính quả trứng, nước đẩy trứng lên đủ mạnh và trứng nổi.
Chào bạn, đây là Nhà Bác Học. Đây là thí nghiệm đầu tiên mình muốn bạn làm cùng con, vì nó chỉ cần hai cái cốc, một quả trứng và muối trong bếp, mà kết quả thì làm trẻ reo lên. Mình sẽ đi từng bước, kèm câu hỏi để con tự đoán trước khi xem.
Chuẩn bị những gì và giữ an toàn ra sao?
Bạn cần hai cái cốc thuỷ tinh hay nhựa trong, cao vừa, một hai quả trứng gà sống còn nguyên vỏ, muối ăn, một cái thìa và nước máy. Thêm một cái khăn lau phòng khi đổ.
Về an toàn, thí nghiệm này rất lành, chỉ cần để ý chuyện vệ sinh. Vỏ trứng sống có thể dính vi khuẩn, nên sau khi chạm vào trứng, cả bạn và con đều rửa tay bằng xà phòng. Không để con cho tay lên miệng trong lúc làm. Nếu dùng cốc thuỷ tinh, đặt cốc ở giữa bàn, xa mép, để con khỏi gạt rơi.
Trứng sau thí nghiệm đã ngâm nước muối và qua nhiều lần cầm nắm. Nếu muốn nấu ăn, bạn rửa sạch vỏ và nấu chín kỹ ngay trong ngày. Nếu không chắc, bỏ đi.
Một mẹo nhỏ: trải khăn dưới khay để con thoải mái rắc muối mà không lo bày bừa. Trẻ được làm bẩn một chút sẽ hào hứng hơn nhiều.
Các bước làm và để con đoán trước
Bước một, đổ nước máy vào cả hai cốc, khoảng hai phần ba cốc. Trước khi thả trứng, bạn hỏi con: con nghĩ trứng sẽ chìm hay nổi. Để con nói ra và chờ xem. Phần lớn trứng tươi sẽ chìm xuống đáy.
Bước hai, lấy trứng ra. Cho vào một cốc khoảng năm sáu thìa muối đầy, khuấy thật lâu cho muối tan hết. Nước có thể hơi đục, không sao. Bạn hỏi con lần nữa: giờ thả trứng vào cốc nước muối thì sao.
Bước ba, thả nhẹ quả trứng vào cốc nước muối. Nếu muối đủ đậm, trứng sẽ nổi lên, lộ một phần vỏ trên mặt nước. Nếu trứng vẫn chìm, lấy ra, thêm muối, khuấy tiếp rồi thử lại.
Bạn để con tự làm phần rắc muối và khuấy, còn bạn làm phần cầm trứng nếu con còn nhỏ. Việc đoán trước rồi mới xem là phần quý nhất. Nó dạy con rằng nhà khoa học luôn nói ra điều mình nghĩ trước, rồi để thực tế trả lời.
Vì sao trứng lại nổi lên?
Khi quả trứng nằm trong nước, nó chiếm một chỗ, đẩy một phần nước sang bên. Nước bị đẩy đi ấy sẽ đẩy ngược lại quả trứng lên trên. Nước càng nặng, lực đẩy lên càng mạnh.
Nước thường hơi nhẹ hơn quả trứng có cùng kích cỡ, nên lực đẩy lên không đủ, trứng chìm. Khi hoà muối, những hạt muối tan vào len lỏi giữa nước, làm cùng một cốc nước nặng thêm mà gần như không to ra. Đến khi nước muối nặng hơn quả trứng có cùng thể tích, lực đẩy thắng, trứng nổi.
Bạn có thể giải thích cho trẻ nhỏ bằng hình ảnh: nước muối đặc hơn, đỡ trứng giỏi hơn, như cái võng căng đỡ người tốt hơn cái võng chùng. Con không cần nhớ chữ khó, chỉ cần nhớ nước nặng thì đỡ giỏi.
Đây cũng là lý do khi đi tắm biển, con thấy mình nổi dễ hơn khi bơi ở hồ bơi nước ngọt. Nước biển có muối nên nâng người lên tốt hơn.
Làm trứng lơ lửng giữa cốc như phép thuật
Khi con đã quen, bạn thử một phiên bản khó hơn. Đổ nước muối đậm vào cốc khoảng một nửa. Sau đó, đặt một cái thìa úp sát mặt nước, rót thật chậm nước thường lên mặt thìa để nước chảy nhẹ xuống, nằm thành một lớp bên trên mà không trộn lẫn nhiều với nước muối.
Giờ thả nhẹ quả trứng vào. Trứng chìm qua lớp nước thường phía trên, rồi dừng lại lơ lửng ở giữa cốc, ngay chỗ hai lớp nước gặp nhau. Trẻ thường tròn mắt vì trông như trứng bị treo bằng sợi chỉ vô hình.
Nếu muốn nhìn rõ hai lớp, bạn có thể nhỏ một giọt phẩm màu thực phẩm vào nước thường trước khi rót. Lớp trên có màu, lớp dưới trong.
Hỏi con: nếu khuấy đều cả cốc lên thì trứng sẽ thế nào. Để con thử và tự trả lời. Kết quả tuỳ vào lượng muối, có khi trứng nổi, có khi chìm, và chính sự không chắc ấy là một bài học thú vị.
Mở rộng: những thứ nào nổi, những thứ nào chìm?
Sau khi chơi với trứng, bạn có thể mở rộng thành trò chơi đoán nổi chìm với những đồ an toàn trong nhà: quả chanh, củ khoai tây nhỏ, nắp chai nhựa, chiếc thìa inox, miếng xốp, quả nho.
Mỗi món, con đoán trước rồi thả vào nước thường, sau đó thả vào nước muối. Con sẽ phát hiện có những thứ chìm trong nước thường mà nổi trong nước muối, giống quả trứng. Có thứ thì nổi ở cả hai, có thứ chìm ở cả hai.
Bạn kẻ một bảng đơn giản trên giấy với hai cột nước thường và nước muối, con dán hình hoặc vẽ món đồ, đánh dấu nổi hay chìm. Đó là cách con tập ghi chép như một nhà khoa học nhí.
Với trẻ dưới ba tuổi, chọn đồ đủ to để không nuốt được và luôn ngồi cạnh con khi chơi với nước. Trẻ nhỏ có thể gặp nguy hiểm ngay cả với chậu nước nông, nên không bao giờ để con một mình.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao có quả trứng nổi ngay trong nước thường?
Trong quả trứng có một túi khí nhỏ ở đầu tròn. Trứng để càng lâu, nước bên trong bay hơi dần qua vỏ, túi khí càng to, trứng nhẹ đi nên có thể nổi. Trứng nổi trong nước thường thường là trứng đã để lâu, nên cẩn thận khi dùng để nấu ăn.
Dùng đường thay muối có được không?
Được, đường tan vào nước cũng làm nước nặng hơn, nên trứng cũng có thể nổi. Nhưng cần rất nhiều đường và nước sẽ dính tay hơn. Con có thể thử để so sánh xem muối hay đường cần ít thìa hơn.
Thí nghiệm này hợp với trẻ mấy tuổi?
Trẻ từ khoảng ba tuổi đã chơi được phần rắc muối, khuấy và xem trứng nổi. Trẻ năm sáu tuổi trở lên có thể thử phần làm trứng lơ lửng và kẻ bảng nổi chìm. Lúc nào cũng cần người lớn ngồi cạnh.
Làm xong đổ nước muối đi đâu?
Nước muối pha loãng đổ vào bồn rửa là được. Không nên đổ nước muối đậm vào gốc cây hay chậu cây, vì muối làm cây héo. Rửa sạch cốc và lau khô bàn.
Vì sao người nổi dễ hơn trong nước biển?
Nước biển chứa muối nên nặng hơn nước ngọt cùng thể tích, đẩy người lên mạnh hơn. Ở những hồ rất mặn, người có thể nằm nổi trên mặt nước mà không cần bơi. Dù vậy, trẻ đi biển vẫn phải mặc áo phao và có người lớn kèm sát.
